AQUA-LABS to jedno z inwestycyjnych zamierzeń jakie Uniwersytet Gdański planuje zrealizować w ramach pakietu projektów p.n. Błękitna Wioska. Jego część zlokalizowana będzie w obrębie nieruchomości gruntowych i zabudowań oznaczonych w ewidencji gruntów jako działki o numerach: 110/2, 111/3 a  położonych przy ulicy Portowej w Helu.   

Dla przypomnienia podajemy, iż całość pakietu stanowią 4 zasadnicze podprojekty:

1. Bałtycka osada - budowa rekonstrukcji osady rybackiej na pro-przyrodnicze i kulturowe potrzeby edukacyjne,

2. Park wydmowy - rewitalizacja wydmy na potrzeby edukacji, estetyzacji śródmiejskiej przestrzeni oraz ochrony przyrody,

3. Morświnarium - budowa ośrodka badań i ekspozycji edukacyjnej morświnów bałtyckich na potrzeby ochrony gatunkowej,

4. Aqua-labs - budowa i modernizacja ujęć morskiej wody oraz systemu retencji na potrzeby doświadczalnych hodowli organizmów w wodach słonawych oraz czynnej ochrony gatunkowej. 

1. Uzyskanie możliwości badań i hodowli organizmów wodnych w oparciu o zamknięty i półotwarty obieg bałtyckiej wody słonawej.

2. Poprawa wymiany i filtrowania wody w fokarium oraz systemach akwaryjnych Stacji Morskiej UG.  

3. Rozwój morskiej edukacji na rzecz społecznej akceptacji nowoczesnych technologii hodowlanych dla potrzeb ochrony przyrody i celów gospodarczych.

Budowa wydajnego ujęcia wody morskiej, stacji filtrów, rozbudowa systemu akwariów doświadczalnych.

Hel.  Południowo - wschodni  brzeg cypla półwyspu, w południowo - wschodniej części miasta, pomiędzy portem rybackim  a jednostką wojskową.  Jest to optymalne miejsce z uwagi na warunki hydrograficzne: bliski dostęp do głębokich partii wody,  woda dobrze natleniona z powodu dynamicznego mieszania na stoku podwodnym półwyspu, o temperaturze >0º C w zimie, osłonięte od północnych  wiatrów  i falowania  w sposób naturalny brzegiem, od strony zachodniej długim pirsem portowym.

Zbudowane ujęcie wody morskiej zasilać będzie badawczy system akwariów i basenów hodowlanych. W jego skład wejdą: nowe wysokowydajne ujęcie wody morskiej, modernizacja obecnego ujęcia, budowa sieci rurociągów przesyłowych, stacji pomp, instalacje oczyszczania i retencji wody, akwariowe i basenowe instalacje hodowlane.

Schemat lokalizacji nowego ujęcia i przebiegu instalacji hydraulicznych na tle aktualnego stanu zabudowania terenu.

Objaśnienia: 

A -ujęcie wody morskiej, B- ujście wody morskiej, 

F- baseny hodowlane fok,  L –laboratorium akwariów i basenów doświadczalnych

Schemat kompleksu basenów hodowlanych z otwartym obiegiem wody morskiej.

 Schemat systemów hodowlanych w laboratoriach: akwariowym, hodowli fito i zooplanktonu  

oraz wylęgarni.

Zbudowane w latach 90 tych baseny hodowlane fok oraz towarzyszące mu  doświadczalne  laboratorium akwariowe cierpią na deficyt wody morskiej. Jak się okazało, przy obecnym poziomie eutrofizacji morza wymiana wody w basenach i akwariach musi dokonywać się znacznie szybciej.  

Stagnując zbyt długo (szczególnie) w lecie, na skutek wzmożonej operacji słońca i dostarczanego ładunku biogenów baseny hodowlane stają się miejscem szybkiego zakwitu glonów planktonowych oraz poroślowych, które mają niekorzystny wpływ na prowadzone eksperymenty oraz warunki podglądu hodowanych zwierząt.  

Współczesne normy dla chowu zwierząt nakazują większą dbałość o ich dobrostan (zdrowie, samopoczucie). Dlatego wymiana wody w takich basenach jak fokarium powinna odbywać się co najmniej trzykrotnie w ciągu doby. Obecny system pozwala tylko na jedną wymianę.

Bałtyk jest największym rezerwuarem wód słonawych na świecie. Wody o tym zasoleniu można znaleźć w różnych regionach Ziemi. W wielu z tych miejsc żyją organizmy warte hodowli  z racji możliwości ich wykorzystywania jako żywność dla człowieka, pokarm dla  innych zwierząt hodowlanych, surowiec dla przemysłu kosmetycznego lub farmaceutycznego. Organizmy posiadające ten walor żyją także w Bałtyku i jego zlewisku. Optymalizując warunki chowu można uzyskać korzystniejsze wskaźniki zootechniczne (większy przyrostów masy ciała, wzrost efektywności rozrodu, obniżenie śmiertelności).

Hodowla organizmów morskich łączy w sobie dwa aspekty. Oprócz tradycyjnego dla celów surowcowych (konsumpcja w tym np. zarybianie przemysłowe, farmakologia, farmaceutyka) spełnia także funkcje ochronne (czynne) w utrzymaniu ginących gatunków i namnażaniu ich dla celów  introdukcyjnych. Ważnym produktem dodatkowym jest wzrost wiedzy wynikający z czynionych przy tej okazji badań podstawowych (np. biologii i fizjologii organizmów) .

Wobec rosnącej liczby ludności świata i coraz większego zapotrzebowania na żywność, konieczne staje się opracowanie bardziej efektywnych metod gospodarowania zasobami morza. Jednym z rozwiązań są sztuczne hodowle organizmów wodnych. W wielu krajach Azji, Stanach Zjednoczonych i Europie Zachodniej hoduje się coraz więcej gatunków skorupiaków, małży i glonów morskich. Hodowle te zwykle zakłada się w lagunach, ujściach rzek i innych płytkich zbiornikach przybrzeżnych. Obecnie wdrażane są nowoczesne, zamknięte systemy hodowli morskich na lądzie oparte o okresowy pobór wody morskiej dla uzupełnienia stanu jej retencji w zbiornikach hodowlanych.

Aktualnie w Polsce nie ma żadnych hodowli bezkręgowców morskich (np. małży i skorupiaków), czy hodowli glonów morskich. Organizmy hodowlane są znakomitym źródłem pokarmu (o dużej zawartości białka i lipidów) dla człowieka i zwierząt hodowlanych. Tkanki mięsne są poszukiwanym pokarmem na rynku. Pancerze skorupiaków bogate w chitynę i inne związki organiczne mogą być wykorzystane w innych sektorach gospodarczych. Organizmy hodowlane są wykorzystywane w przemyśle spożywczym, kosmetycznym i farmaceutycznym.  

Innym aspektem rozwoju bałtyckiej akwakultury jest hodowla organizmów zagrożonych lub ginących. Postępująca degradacja siedlisk lub ich całkowite unicestwienie uniemożliwia dziś efektywny rozród i auto-regenerację zasobów wielu organizmów. Ich hodowla staje się koniecznością.  Zachowanie gatunku lub jego lokalnej populacji metodą tzw. ochrony czynnej wydaje się najbardziej skutecznymi sposobami dla zachowania naturalnej bioróżnorodności. Dotyczy to szczególnie zasobów ryb. Morskie ośrodki akwakulturowe są także wstanie dostarczać materiał zarybieniowy dla uzupełnień gospodarczo eksploatowanych zasobów ichtiofauny.

Proponuje się w oparciu o doświadczenia krajów prowadzących takie hodowle opracowanie metod, które mogą znaleźć zastosowanie w Polsce do hodowli organizmów wodnych w zamkniętych i półotwartych obiegach słonawej wody bałtyckiej. Do hodowli proponuje się organizmy, które żyją w środowisku naturalnym Bałtyku.

Opracowanie, prowadzenie i wdrożenie opisanych wyżej typów hodowli będzie stymulować powstawanie nowych miejsc pracy.  

Budowa zaplecza eksperymentalnych hodowli morskich (AQUA-LABS) to istotne wzmocnienie rekultywacji zasobów ryb przybrzeżnych i w sposób zasadniczy może wpłynąć na powodzenia takich projektów jak np. „Ryby dla Zatoki”.   

 Opinie i zapytania dotyczące projektu "Błękitna Wioska"  prosimy kierować na adres:
probaltic@univ.gda.pl

<<<POWRÓT